میراث بزرگ امام شهید برای تاریخ ایران

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، دکتر شهریار زرشناس، پژوهشگر مسائل سیاسی و فرهنگی و عضو هیئت علمی دانشگی، در مقاله‌ای از تاریخ معاصر ایران، انقلاب اسلامی را نقطه عطف رهایی از «شبه مدرنیته» و پروژه استعماری غرب برای انقطاع هویتی ایرانیان دانست و تأکید کرد که بزرگترین میراث امام خمینی (ره) و امام خامنه‌ای (مدظلهالعالی) برای تاریخ ایران، معماری «دولت-ملتی مستقل، امامت محور و مبتنی بر مؤلفه‌های هویتی عالم ایرانی-اسلامی» است؛ میراثی که به باور وی، برای نخستین بار در تاریخ کشور، نظم تمدنیِ عزت آفرین و تضمین کننده اقتدار ملی را محقق ساخته است.

در ادامه این مقاله را به صورت کامل بخوانید:
میراث بزرگ امام شهید برای تاریخ ایران

دکتر شهریار زرشناس
در پی ظهور و تاسیس عالم غرب مدرن و نظام جهانی سلطه بر آمده از آن و نیز دست درازی ایده نظام جهانی سلطه به سرزمین‌ها و مردمان و اقوام مختلف، عالم ایرانی اسلامی نیز از اوایل قرن نوزدهم در معرض تهاجم و فشار استیلاگرانه تمدن سلطه‌گر غرب مدرن قرار گرفت.

تلاش دنیای مدرن برای انقطاع میان ایرانیان و عالم ایرانی-اسلامی

استعمار و سرمایه‌داری متروپل مدرن استیلاجو و نظام سلطه جهان‌خوار برآمده از آن به منظور تبدیل ایران به یک کشور تحت سلطه و اقماری (نظیر کاری که تقریبا همزمان با ایران، با دیگر ملت‌ها و سرزمین‌ها از برزیل، آرژانتین و مکزیک و پرو تا فیلیپین، اندونزی، چین، هند، کره و ... انجام داده بود) کوشید تا با مسخ هویت و تغییر ساختارهای کلان فرهنگی-اقتصادی-سیاسی – اجتماعی به تدریج نوعی انقطاع میان ایرانیان و عالم ایرانی-اسلامی به وجود آورد. پروژه استعمار و غرب مدرن این بود که با کم رنگ کردن مولفه‌های عالم ایرانی‌اسلامی به تدریج ایران و ایرانیان را گرفتار نحوی خود باختگی و از خودبیگانگی فرهنگی اجتماعی نماید و نوعی صورت بندی (formation) کلان تاریخی فرهنگی شبه مدرن (تجدد مآبی) را جانشین آن نماید.

نقشه غرب؛ استیلای شب مدرنیته بر عالم ایرانی اسلامی

در واقع استعمار غرب مدرن به دنبال آن بود تا از طریق اعمال فشار گسترده تمام عیار به تدریج عالم ایرانی-اسلامی را کنار زده و دچار استحاله نماید و به جای آن نوعی شبه مدرنیته را بر ایران مستولی نماید. جوهر و بن مایه اصلی تاریخ معاصر ایران( که تقریبا از اوایل قاجاریه آغاز می‌گردد) همانا کوشش برنامه‌ریزی شده و سیستماتیک و تمام عیار نظام جهانی سلطه برای حاکم کردن شبه مدرنیته بر ایران بوده است.

رژیم پهلوی، نقطه عطف پروژه شبه مدرنیزاسیون ایران

استکبار جهانی به دنبال آن بود تا به واسطه حاکم کردن شبه مدرنیته، ایران را به یک کشور وابسته و تحت سلطه و تضعیف شده بدل نماید تا بتواند آن را به طور کامل غارت نماید. نظام جهانی سلطه در مواجه با بسیاری دیگر از مردمان و سرزمین‌ها در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین نیز به دنبال همین امر بوده است. در فرایند پیشبرد پروژه شبه مدرنیزاسیون ایران، روی کار آوردن رژیم پهلوی یک نقطه عطف بود.

با روی کار آمدن این رژیم، معماری تمام عیار فرماسیون شبه مدرنیته در ایران آغاز گردید. ره‌آورد این شبه مدرنیته برای ایران چه بوده است؟ ره آورد آن تبدیل ایران به یک کشور تحت سلطه و اقماری و وابسته و گرفتار فقر و فاصله طبقاتی شدید و اقتصاد سرمایه‌داری دفورمه بحران زده رکودی-تورمی و اسیر از خودبیگانگی هویتی فرهنگی و در یک عبارت کوتاه بلعیدن ایران بوده است.

انقلاب اسلامی فصل رهایی از سیطره شبه مدرنیته

به سبب همین  نتایج فاجع بار سیطره شبه مدرنیته بر ایران بود که ملت ایران با انقلاب اسلامی سال 1357 برای رهایی از خود از سیطره نکب بار آن کوشید.

انقلاب اسلامی ایران، فصل نوینی را در تاریخ ایران رقم زد، فصل عبور از تونل وحشت شبه مدیرنیته، فصل تاسیس دولت ملت ایرانی بر پایه مولفه‌های هویتی عالم ایرانی اسلامی (و نه بر پایه تقلید از ناسیونالیسم سکولار شورونیستی)، فصل رسیدن ایران به استقلال و توانمندی.

 با پیروزی انقلاب اسلامی، ایران حرکت در مسیر رهایی از سیطره شبه مدرنیته و وابستگی به نظام جهانی و نتایج تلخ و فاجعه بار آن را آغاز نمود.

در دهه اول انقلاب و دوران رهبری امام راحل، سنگ بنای جامعه نوین مستقل نیرومند ایران انقلابی گذاشته شد، پس از آن و با آغاز رهبری حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای شهید و در دوران حدودا سی و هفت ساله ولایت ایشان، واقعیت دولت-ملت ایران معاصر، ذیل آرمان‌گرایی انقلاب اسلامی عملا معماری گردید و عینیت یافت.

از امام شهید مواریث متعددی برای ایران به جا مانده است، اما شاید اصلی ترین میراث حضرت امام شهید برای امروز و برای تاریخ ایران؛ همانا معماری دولت-ملت ایران انقلابی بر پایه نظام امت-امامت و ذیل ایده بنیادین ولایت فقیه است.

در دوران رهبری امام خامنه‌ای، جامعه ایران برای اولین بار در تاریخ خود در هیئت یک دولت-ملت فعالیت و عینیت یافت.

این ظهور ایران به صورت یک دولت-ملت دارای مولفه‌ها و خصایصی است که آن را از صورت‌های جعلی و تقلیدی به اصطلاح  دولت-ملت‌های سکولاریستی ملهم از ایدئولوژی‌های غربی مدرن متمایز می‌کند. 

رئوس اصلی دولت ملت ایران، پس از انقلاب که توسط رهبر شهید تدوین تئوریک و معماری گردیده و تحقق یافته از این قرار است:

نظم دولت-ملت مبتنی بر مولفه‌های هویتی عالم ایرانی-اسلامی

1- نظم دولت-ملت مبتنی بر مولفه‌های هویتی عالم ایرانی-اسلامی (مولفه‌هایی نظیر خود اشراقی، عدالت محوری، آرمان حکومت دین‌دار ِ پارسا و ...) است. حال آن که پروژه‌های دولت-ملت استعمار ساخته که در ایران پیش از انقلاب و نیز هم اکنون در برخی کشورهای تحت سلطه دنبال شده و می‌شود،  تماما در تقلید از ایدئولوژی‌های غربی مدرن تکوین یافته و از این رو صبغه‌ای سطحی و جعلی داشته و دارند.

حال آنکه پروژه دولت-ملتی که تحت رهبری امام خامنه‌ای تئوریزه و معماری شد، به سبب تکیه داشتن بر مولفه‌های عالم ایرانی اسلامی، اصیل و بومی فلذا پایدار و ماندگار است.

نظم دولت- ملت برآمده از آرمانگرایی انقلاب

2- نظم دولت- ملت برآمده از آرمانگرایی انقلاب که توسط رهبر شهید صورت بندی نظری و تحقق عملی یافته است؛ مبتنی بر درک خاصی از مفهوم ملت است؛ درکی که مفهوم ملت ایران در این نظم دولت ملت بر پایه نظام امام-امت (و نه در تقابل با آن) پدیدار می‌گردد. یعنی بر خلاف تبلیغات و القائات تئوریسین‌های فرمانیست غربی و روشنفکران سکولاریست و شبه مدرنیست‌های ایرانی و مقلد آن‌ها، هیچ تقابلی بین مفهوم ملت ایران در نظم دولت-ملت برآمده از انقلاب اسلامی با نظام امامت-امت وجود ندارد، زیرا مفهوم ملت ایران در پروژ دولت ملت بعد از انقلاب ایران (که امام شهید آن را معماری نمود.) به دلیل تکیه داشتن بر مولفه‌های عالم ایرانی اسلامی و نیز به این سبب که رکن بنادین هویت ایرانی از دیرباز ولایت مداری بوده است، همین مفهوم امت می باشد. از همین رو است که نظم دولت ملت ایران پس از انقلاب مبتنی بر ولایت فقیه و تجسم نظام امامت-امت می باشد.

نظم دولت-ملت مبتنی بر استقلال

3- نظم دولت-ملتی که توسط آیت الله خامنه ای شهید تئوریزه و معماری گردیده است، برخلاف پروژه‌های سکولاریستی دولت-ملت‌های شبه مدرن که بر پایه وابستگی قرار داشتند، برپایه استقلال قرار دارد و تحقق ایران مستقل و مقتدر را (که هم اکنون عملا تحقق یافته) دنبال می‌کرده است. در واقع این نظم دولت ملت ِ امامت محور تضمین کننده استقلال و اقتدار و توانمندی ایران است، امری که امروزه به وضوح جلوه‌ای از ظهور و بروز آن را در دفاع مقدس تمدنی پیروزمند ایرانیان مشاهده می‌کنیم.

نظم دولت- ملت مبتتی بر ایران انقلابی

4- این نظم دولت- ملت ِ امامت محور که امام شهید آن را معماری کرده و فعلیت بخشید، روحی انقلابی دارد و مبتنی بر ایده ایران انقلابی است و در مقام ظهور نیز از دل انقلاب اسلامی پدیدار گردیده است.

ایران در تاریخ معاصر خود، از زمانی که تحت سیطره شبه مدرنیته قرار گرفت تا وقوع انقلاب اسلامی، همیشه تحت سلطه و تضعیف و تحقیر شده بوده و روی استقلال و اقتدار و عزت را ندیده بود. با پیروزی انقلاب اسلامی روح استقلال طلبی و عزت‌خواهی در ایران پدیدار و فراگیر و بدل به خواست و اراده همگانی و ملی می‌گردد و پس از آن در دوران رهبری امام شهید است که اراده همگانی و ملی در هیئت یک نظم و نظام و صورت بندی تمدنی و یک ساختمان و ساختار فراگیر تاریخی، اجتماعی-سیاسی معماری می‌گردد و فعلیت می‌یابد.

بدین سان و زیر سایه هدایت و زعامت خامنه‌ای شهید، ایران برای اولین بار در تاریخ خود دارای یک نظم و نظام تمدنی دولت ِملت ِ مستقل نیرومند امامت محور می‌گردد که در عین اسلامی و انقلابی بودن در مواجهه تحولی-انتقادی با مدرنیته غربی و شبه مدرنیته ایرانی و ناظر به مقتضیات آن قرار دارد.

این نظم دولت- ملت اسلامی انقلابی ِ ولایت‌محور تضمین‌کننده استقلال و اقتدار ایران و ایرانیان و تجسم عزت و سربلندی آنان است. معماری این نظم و نظام تمدنی که کاری سترگ و بزرگ و بسیار دشوار بوده است؛ شاید بزرگ‌ترین میراث حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای شهید برای تاریخ این مرز بوم و مردمان این سرزمین است. میراث گرانقدر و گوهری گران‌بها که باید آن را شناخت و قدر نهاد و با تمام وجود و از عمق جان پاس داشت.