حجتالاسلام شریفی مطرح کرد: خیرخواهی و مواسات؛ دو اصل مهم در سیره رهبر شهید
حجتالاسلام والمسلمین احمدحسین شریفی رئیس دانشگاه قم در گفتوگو با ایکنا از قم در پاسخ به اینکه خیرخواهی در اندیشه رهبر شهید چه جایگاهی داشت، اظهار کرد: خیرخواهی و مواسات دو اصل مهم در سیره رهبر شهید است که باید سرلوحه خود قرار دهیم.
وی با اشاره به ایثار قائد شهید در پیام رهبر معظم انقلاب بهمناسبت چهلم ایشان گفت: رهبر شهید در جوانی و در اوج فعالیتهای علمی، در قم مشغول درس و بحث بودند، بهطوری که همه میدانستند آیندهای درخشان در حوزه خواهند داشت، اما ناگهان خبر رسید که پدرشان به آب مروارید مبتلا شده و در مشهد بینایی خود را از دست داده و نیازمند همراه است.
رئیس دانشگاه قم افزود: رهبر شهید به تعبیر خودشان، از همه آیندهشان دست شستند و خالصانه و قربتاً الیالله به محضر پدر رفتند و از ایشان مراقبت کردند و پس از انجام عمل، بینایی پدر بازگشت و رهبر شهید به فعالیتهای خود ادامه دادند.
شریفی ادامه داد: همین دست شستن از کارهای خود به خاطر خدا، تفضلات الهی را شامل حال ایشان کرد و رهبر معظم انقلاب در پیامشان اشاره دارند که ما در مقام درسآموزی از سیره ایشان باید خیرخواهی خالصانه برای یکدیگر و مواسات را رویه خود قرار دهیم.
رئیس دانشگاه قم تصریح کرد: رهبر معظم انقلاب در رابطه با این ویژگی و رویهها، دو نکته مهم را بیان میکنند. نخست اینکه مواسات را بهعنوان یکی از تمایزات جبهه حق و باطل معرفی میکنند. این ویژگی، یعنی خیرخواهی خالصانه و مواسات، تفاوت مهمی میان کسی است که تحت پرچم حق ایستاده و کسانی که حول پرچم باطل گرد آمدهاند.
در نظامهای اخلاقی غیرتوحیدی، خیرخواهی و مواسات جایی ندارد
وی ادامه داد: در شرح این جمله، باید اشاره کرد که در نظامهای اخلاقی غیراسلامی و غیرتوحیدی، خیرخواهی برای دیگران و مواسات با مردم جایگاهی ندارد و در نظام اخلاقی آنها نیز حتی ارزش هم به حساب نمیآید. بهطور نمونه، در نظام قدرتگرای نیچه، خیرخواهی برای دیگران نشانه ضعف و رذیلت اخلاقی است. در نظام اخلاقی توتالیتر نیز خیرخواهی برای دیگران اساساً بیمعناست و فرد باید برای بقا دیگران را غارت کند و بر آنان مسلط شود.
رئیس دانشگاه قم افزود: در نظام اخلاقی لذتگرا، از دیدگاه جرمی بنتام، انسان باید صرفاً بهدنبال لذتهای شخصی خود باشد. در نظام سودگرایی نیز خیرخواهی خالصانه معنا ندارد و اگر سودی به دیگران میرسد، از آن جهت است که در نهایت سود بیشتری برای فرد به همراه داشته باشد؛ بنابراین معیار، سود است نه خیرخواهی خالصانه.
ارزشمندی مواسات در نظام توحیدی و الهی
شریفی تصریح کرد: بهطور کلی، در نظامهای اخلاقی مبتنی بر معرفتشناسی تجربی، هستیشناسی، انسانشناسی اومانیستی، خودخواهی و خودگرایی از اصول مهم اخلاقی نظامهای لیبرالیستی محسوب میشود. در مقابل، در نظام اخلاقی اسلامی، الهی و توحیدی، خدمت به خلق، رفع نیاز نیازمندان و گام برداشتن برای رفع نیازهای حاجتمندان ارزش محسوب میشود.
شریفی با اشاره به جایگاه کمک به دیگران و خدمت به مخلوقات خداوند، بهویژه انسانها اظهار کرد: هرگونه کمک به دیگران و خدمت به مخلوقات خداوند از چنان جایگاهی برخوردار است که پیامبر اکرم(ص) میفرمایند انسان را به محبوبترین آفریدههای الهی نزد خداوند متعال تبدیل میکند. «الخَلقُ كُلُّهُم عِيالُ اللّه» همه مخلوقات و آفریدههای خداوند متعال به منزله عیال و نانخور خداوند هستند و «إنَّ أحَبَّهُم إلَيهِ أنفَعُهُم لِخَلقِهِ؛ محبوبترین آنها نزد خداوند، سودمندترین آنان برای مخلوقات اوست.» بر این اساس، هر میزان که به مخلوقات خداوند خدمت کنیم، نزد خداوند محبوبتر خواهیم شد.
وی در ادامه با اشاره به دومین نکته مطرحشده در پیام رهبر معظم انقلاب گفت: دومین نکته، به آثار و ثمرات خیرخواهی و مواسات مربوط میشود؛ به این معنا که اگر این فضیلت در جامعه عمومی و نهادینه شود، زمینهساز گشایش و نزول امدادهای الهی خواهد شد، از نزول باران رحمت گرفته تا غلبه بر دشمن و حتی پیشرفتهای علمی و فناوری که همه از ثمرات چنین فضیلتی بهشمار میروند.
آثار خیرخواهی و مواسات
شریفی با اشاره به برخی آثار خیرخواهی در روایات بیان کرد: رسول خدا(ص) فرمودند: «مَن قَضی لِأخیهِ المؤمنِ حاجةً، قَضَی اللّهُ حوائجَهُ کثیرةً» هر کس نیاز برادر مؤمن خود را برآورده کند، خداوند نیازهای فراوان او را برآورده خواهد کرد. در روایت دیگری آمده است: «مَنْ فَرَّجَ عَنْ أَخِيهِ كُرْبَةً، فَرَّجَ اللَّهُ بِهَا عَنْهُ كُرْبَةً فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ» هر کس اندوهی از اندوههای برادر مؤمن خود را برطرف کند، خداوند نیز اندوهی از اندوههای او را در دنیا و آخرت برطرف خواهد کرد.
رئیس دانشگاه قم در ادامه با اشاره به ثمرات مواسات اظهار کرد: اساساً تمجید و ستایش سوره هل اتی یا انسان از همین موضوع، یعنی خیرخواهی برای خلق و ایثار نان، مال و داشتهها به نیازمندان توسط اهل بیت(ع) است. شأن نزول این سوره نیز به همین مسئله بازمیگردد.
وی گفت: زمانی که حضرت زهرا(س) نان شب خود را به نیازمندان، از جمله یتیم، اسیر و مسکین، بخشیدند و آنان را بر خود مقدم داشتند. نتیجه این ایثار خداپسندانه و بدون چشمداشت، نزول آیاتی از سوره انسان بود که در آیات ۱۱ تا ۲۲ این سوره به پاداش و آثار این عمل اشاره شده است.
شریفی با اشاره به بخش پایانی پیام رهبر معظم انقلاب بیان کرد: رهبر معظم انقلاب در بخش پایانی این پیام نیز بر مسئله مواسات و کمک به همنوعان، بهویژه آسیبدیدگان جنگ تحمیلی سوم، تأکید میکنند و میفرمایند همه آحاد ملت باید در مراعات حال یکدیگر بکوشند تا در اثرات طبیعی هر جنگی، فشار کمتری بر اقشار مختلف جامعه وارد شود.
