سومین جلسه «حلقه یادداشتنویسان» شبکه نویسندگان انقلاب اسلامی برگزار شد
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، سومین جلسه «حلقه یادداشتنویسان» شبکه نویسندگان انقلاب اسلامی، عصر یکشنبه سوم خرداد ۱۴۰۵ در قم برگزار شد. در این نشست، علیاصغر کاویانی، استاد نویسندگی، با تبیین سه گونه اصلیِ مینیمالنویسی، پازلنویسی و موزاییکنویسی، به تحلیل ساختار زبان در یادداشتنویسی، تفاوت زبان علمی و ادبی، و ویژگیهای سبک تاریخی (مربعی) و نوشتار اپیزودیک پرداخت.
در این جلسه که به مدت دو ساعت در جمع اعضای فعال شبکه نویسندگان انقلاب اسلامی برگزار شد، کاویانی ابتدا با طرح این نکته که «علم درک نمیشود اگر تنآسایی باشد»، بر ضرورت دقت و تمرکز در یادداشتنویسی تأکید کرد.
وی مینیمالنویسی را «اقتصاد در روایت» تعریف کرد و گفت: «در این شیوه، نویسنده با حذف جزئیات غیرضروری و توضیحات اضافی، فقط بر هسته اصلی تمرکز میکند. سکوتِ متن به اندازه کلامِ متن اهمیت دارد.» به گفته کاویانی، کاهش کلام، حذف توضیحات و اعتماد به مخاطب، سه مؤلفه اصلی این روش هستند.
استاد نویسندگی در ادامه به تبیین «پازلنویسی» پرداخت و آن را «مهندسی چیدمان اطلاعات» خواند. وی افزود: «در این شیوه، داستان به صورت قطعات پراکنده ارائه میشود و جذابیت آن در فرآیند کشف است. پازلِ زمانی، پازلِ علّی و پازلِ راوی، سه گونهٔ اصلی آن هستند.»
کاویانی سومین گونه را «موزاییکنویسی» معرفی کرد و اظهار داشت: «موزاییک یعنی ترکیب خردهروایتهای مستقل برای ساخت یک کلِ منسجم. تفاوت اصلی آن با پازل در این است که در پازل معما حل میشود، اما در موزاییک تصویر یا حسِ کلی کامل میگردد.» وی مضمونی، مکانی/زمانی و شخصیتی را سه شاخهٔ موزاییکنویسی برشمرد.
کاویانی برای درک بهتر این سه روش، جمعبندی کرد: «مینیمالنویسی درباره "کم کردن" است، پازلنویسی درباره "مرتب کردن" و موزاییکنویسی درباره "ترکیب کردن".»
این نویسنده و مدرس سپس وارد بحث «زبان در یادداشتنویسی» شد و زبان گفتاری (محاوره) را صورتِ بیپیرایه و جاری، و زبان نوشتاری را صورتِ تثبیتشده و ساختارمند توصیف کرد. وی زبان علمی را «تکلایه و رسمی» با هدف حذف ابهام، و زبان ادبی را «چندلایه و منعطف» برای خلق هنر و تصویرسازی دانست و مثالِ «آب» را برای نشان دادن تفاوت این دو زبان ارائه کرد.
به گفته کاویانی، «زبان معیار» در یادداشتنویسی نقطهٔ تعادل میان زبان گفتاری و نوشتاری است؛ یعنی استفاده از قواعد درست نوشتاری با لحنی روان و گفتاری، بدون عامیانهنویسی یا تکلفِ تخصصی.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به ساختار «یادداشت علمی پنجپاراگرافی» اشاره کرد و گفت: این ساختار شامل معرفی، سه بخش تحلیلی و یک جمعبندی است و تنها برای موضوعات خُرد و جزئی کارآمد است.
کاویانی «سبک تاریخی» را با شکل هندسی «مربع» تشبیه کرد و ویژگی آن را «نظم مطلق و تغییرناپذیر» و «توالیِ صلب» دانست. وی تأکید کرد: «در این سبک، اطلاعات پایه باید در جملهٔ اول بیاید و استفاده از نشانگرهایی مانند "سپس"، "در ادامه"، "پس از آن" نقش ستونهای نگهدارنده را دارند. اگر این پیوندها برداشته شوند، روایت تاریخی از هم میپاشد.»
این استاد نویسندگی در تشریح «چهار رکن اصلی پاراگراف» گفت: هر پاراگراف استاندارد دارای «هسته» (جمله اصلی)، «پشتیبان» (توضیحات و بسط)، «رابط» (پل ارتباطی) و «پایان» (نتیجهگیری) است و در سبکهای خطی، استفاده از تیتر میان پاراگرافها زنجیره منطقی را قطع میکند.
کاویانی در پایان به تبیین «نوشتار اپیزودیک» پرداخت و آن را اثری متشکل از بخشهای مستقل (اپیزود) تعریف کرد که هر بخش به تنهایی دارای معناست. وی تفاوت آن با «سریال» را چنین توضیح داد: «در سریال، قلاب اصلی تعلیق است، اما در نوشتار اپیزودیک، قلاب اصلی معناست. خواننده برای تکرار لذت کشف وجهِ دیگری از تمِ اصلی به اپیزود بعدی میرود.»
کاویانی در پایان جلسه، مطالعهٔ کتابهای «تختخوابت را مرتب کن»، «فقط روزهایی که مینویسم»، یادداشتهای نشر «اطراف» (جستار و روایتنویسی)، یادداشتهای گروه «سلام بچهها» (دهه هشتادی) و مراجعه به کتابخانهٔ تخصصی دفتر تبلیغات در قم (کوچه یک، دورشهر) را به شرکتکنندگان توصیه کرد
