جواد کامور بخشایش: انقلاب اسلامی امتداد نمادین نهضت عاشوراست

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، جواد کامور بخشایش، تاریخ‌پژوه و نویسنده، در نشست علمی «عاشورا در منظومه فکری امام خمینی(قدس سره الشریف)؛ در امتداد مکتب حسینی» که به همت پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی برگزار شد، اظهار داشت: منظومه فکری امام خمینی(ره) در حوزه عاشورا بسیار گسترده است و در قالب یکی دو جلسه قابل بررسی نیست و نیازمند پژوهش‌های عمیق دانشگاهی است.

وی با بیان اینکه عاشورا صرفاً یک حادثه تاریخی نیست، افزود: عاشورا یک مکتب الهام‌بخش و انسان‌ساز است که هدف اصلی آن ساخت انسان و هدایت او به سمت خودشناسی و انتخاب مسیر حق است.

ابعاد گسترده فلسفه عاشورا و ضرورت نگاه نمادشناسانه

این تاریخ‌پژوه تصریح کرد: درباره فلسفه و ابعاد عاشورا صدها اثر علمی و پژوهشی نوشته شده و می‌توان از منظرهای فقهی، سیاسی، اجتماعی و عاطفی به آن پرداخت، اما در این میان، رویکرد نمادشناسی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی ادامه داد: برای فهم نسبت عاشورا و اندیشه امام خمینی(ره) باید از کلیات عبور کرد و به لایه‌های نمادین این منظومه فکری توجه کرد.

انقلاب اسلامی؛ امتداد تاریخی عاشورا

کامور بخشایش با اشاره به نسبت عاشورا و انقلاب اسلامی گفت: نهضت امام خمینی(ره) را می‌توان امتداد تاریخی و نمادین عاشورا دانست؛ به‌گونه‌ای که عاشورا در یک نیم‌روز رخ داد اما انقلاب اسلامی در یک بازه پانزده‌ساله به پیروزی رسید، در حالی که هر دو در مسیر احیای اسلام و انسان‌سازی حرکت کرده‌اند.

وی با بیان اینکه نوع پیروزی در عاشورا و انقلاب اسلامی متفاوت است، افزود: عاشورا اسلام را در طول تاریخ زنده نگه داشت و انقلاب اسلامی در عصر جدید این حقیقت را در قالبی نوین استمرار بخشید.

نقش روایت در تداوم عاشورا و انقلاب اسلامی

این نویسنده و تاریخ‌پژوه با تأکید بر اهمیت «روایت» اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین عوامل ماندگاری عاشورا، روایت حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) بود و اگر این روایت‌گری نبود، واقعه عاشورا با این شدت در تاریخ باقی نمی‌ماند.

وی افزود: انقلاب اسلامی نیز از همین منطق روایت تأثیر گرفته است و امام خمینی(ره) با بهره‌گیری از ظرفیت خطبا، واعظان، مداحان و شبکه روحانیت، پیام انقلاب را به سراسر کشور منتقل کردند.

کلیدواژه‌های عاشورایی در اندیشه امام خمینی(ره)

کامور بخشایش با اشاره به مفاهیم محوری این منظومه فکری گفت: «قیام لله»، «یوم‌الله»، «یزید زمانه» و «طاغوت» از مهم‌ترین کلیدواژه‌هایی هستند که در اندیشه امام خمینی(ره) ریشه در فرهنگ عاشورا دارند.

وی با بیان اینکه امام رژیم پهلوی را مصداق طاغوت معرفی می‌کردند، تصریح کرد: در منطق امام، مبارزه با ظلم ادامه طبیعی قیام امام حسین(ع) است و همین نگاه زمینه‌ساز بسیج عمومی مردم در جریان انقلاب شد.

نمادهای عاشورایی در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

این تاریخ‌پژوه با اشاره به جلوه‌های نمادین عاشورا در انقلاب اسلامی گفت: مفاهیمی مانند کفن‌پوشی در قیام ورامین و بسیاری از نمادهای دوران انقلاب و دفاع مقدس متأثر از فرهنگ عاشورا هستند.

وی افزود: فرهنگ جبهه‌ها و دفاع مقدس نیز به‌شدت عاشورایی بود و بسیاری از شعارها و نمادها بر همین اساس شکل گرفت.

عاشورا؛ روز تولد دوباره اسلام

کامور بخشایش با نقل دیدگاه امام خمینی(ره) اظهار داشت: امام، عاشورا را صرفاً روز سوگ نمی‌دانستند بلکه آن را «روز تولد جدید اسلام و مسلمانان» معرفی می‌کردند.

وی افزود: در نگاه امام، عاشورا نقطه آغاز احیای دوباره اسلام و بازگشت امت به مسیر حقیقی دین است.

روضه؛ نهاد فرهنگی و تربیتی در منظومه فکری امام

این نویسنده و تاریخ‌پژوه با اشاره به جایگاه مجالس روضه گفت: روضه در اندیشه امام خمینی(ره) صرفاً آیین عزاداری نیست، بلکه نهادی فرهنگی و تربیتی برای انسان‌سازی و آگاهی‌بخشی اجتماعی است.

وی ادامه داد: مجالس روضه نقش مهمی در انتقال فرهنگ عاشورا و تداوم آن در بستر جامعه داشته‌اند.

شبکه پیام‌رسانی انقلاب؛ امتداد منطق انتقال پیام عاشورا

کامور بخشایش در پایان با اشاره به سازوکار پیام‌رسانی انقلاب اسلامی اظهار داشت: در دوران فقدان رسانه‌های مدرن، امام خمینی(ره) با بهره‌گیری از شبکه روحانیت و ابزارهای سنتی ارتباطی، پیام انقلاب را به سراسر کشور منتقل کردند.

وی افزود: این شبکه پیام‌رسانی در امتداد همان منطق تاریخی انتقال پیام عاشورا توسط اهل بیت(ع) قابل تحلیل است و نقش مهمی در گسترش و تثبیت انقلاب اسلامی داشته است.