دکتر «محمد سید احمد» استاد جامعهشناسی سیاسی دانشگاه عین شمس مصر: ایران تحت رهبری آیتالله خامنهای یک رنسانس و انقلاب واقعی را تجربه کرد
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، ویژهنامه «رجعت نور» شامل مجموعهای از آثار، یادداشتها و گفتارهای تحلیلی درباره تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، که همزمان با این مراسم تهیه و چاپ شده بود، توسط پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی در دسترس عموم قرار گرفت.
دکتر «محمد سید احمد»، استاد جامعهشناسی سیاسی دانشگاه عین شمس مصر، در گفتوگویی با ویژهنامه «رجعت نور» با اشاره به نقش منطقهای و بینالمللی ایران، رهبری شهید آیتالله سید علی خامنهای را الگویی از استقلال، عقلانیت و مقاومت در جهان اسلام دانست. او تأکید کرد که ایران در دوره رهبری ایشان، با وجود تحریمها و فشارهای خارجی، به گفته او «یک رنسانس و انقلاب واقعی» را تجربه کرده و به قدرتی مهم در معادلات منطقهای و جهانی تبدیل شده است.
این استاد مصری همچنین حمایت از فلسطین و گروههای مقاومت، از جمله حماس، را عاملی مؤثر در تقویت وحدت جهان اسلام و تغییر موازنه قدرت منطقهای دانست.
مشروح این گفتوگو را در ادامه بخوانید.
دکتر «محمد سید احمد» استاد جامعهشناسی سیاسی دانشگاه عین شمس مصر در گفتگو با ویژهنامه رجعت نور:
ایران تحت رهبری آیتالله خامنهای یک رنسانس و انقلاب واقعی را تجربه کرد
قاهره؛ خاستگاه ناصریسم و ملیگرایی عرب، این بار از زبان یکی از برجستهترین تئوریسینهای جامعهشناسی سیاسی خود، به تبیین جایگاه منطقهای ایران میپردازد. دکتر «محمد سید احمد»، استاد دانشگاه عین شمس مصر و تحلیلگر ارشد مسائل ژئوپلیتیک که سالهاست تحولات غرب آسیا و نقشههای امپریالیستی را از منظر جامعهشناسی قدرت واکاوی میکند، در تحلیل اخیر خود فراتر از مرزهای جغرافیایی و خطکشیهای مذهبی رفته است. این استاد برجسته مصری با تأکید بر اینکه ایران تحت رهبری آیتالله خامنهای با وجود دههها تحریم و محاصره اقتصادی، یک «رنسانس و جهش توسعهای واقعی» را تجربه کرده، معتقد است که مدل رهبری ایشان با تکیه بر عقلانیت، پایبندی به دکترین «نه شرقی نه غربی» و حمایت بیشائبه از گروههای مقاومت سنی و شیعی بهویژه حماس، نه تنها موازنه قدرت را به نفع آرمان فلسطین تغییر داده، بلکه ساختار استقلال حقیقی را در جهان اسلام بازتعریف کرده است.
استقلال جهان اسلام در پرتو تحولات ژئوپلیتیکی معاصر چگونه با شخصیت رهبر شهید انقلاب گره خورده است؟
حضرت آیتالله شهید سید علی خامنهای، نماد واقعی استقلال در جهان اسلام در بحبوحه چالشهای ژئوپلیتیکی معاصر به ویژه در سایه طرحهای تفرقهانگیز و تجزیهطلبانه در منطقه به شمار میروند.
ما شاهد بودیم که چگونه ایشان بر سر مواضع خود محکم و استوار ایستادند و بسیاری از توطئههای طراحی شده علیه منطقه را خنثی کردند. دیدیم که چگونه ایشان وحدت ایران، روابط خوب آن با همسایگانش و حمایت از محور مقاومت و آرمانهای مقاومت را حفظ کردند.
در واقع، تحت رهبری حضرت آیتالله شهید علی خامنهای، ایران توانسته است نقش بسیار مهمی در حفظ وحدت ملی و حفظ اصول حاکمیت ملی و استقلال کشورهای منطقه ایفا کند.
ایران به رغم وجود تحریمها و محاصرهای که توسط نظام امپریالیستی جهانی به رهبری ایالات متحده آمریکا بر آن اعمال شده بود، توانسته است به یک قدرت بزرگ در منطقه تبدیل شود. این کشور در دوره رهبری ایشان به رغم فشارهای ناشی از تحریم و محاصره، یک رنسانس و انقلاب واقعی را تجربه کرد و توانست استقلال خود را تثبیت و حاکمیت و تمامیت ارضی خود را حفظ کند، چنانکه از وحدت و تمامیت ارضی کشورهای همسایه و مردم منطقه نیز حمایت کرد. من معتقدم که این نقش بسیار مهم است و به استقلال جهان اسلام به معنای حقیقی کلمه کمک کرد. در این دوره بود که ایران توانست نیروهایی را در جهان اسلام تأسیس کند که قدرتهای غربی، به ویژه ایالات متحده را به چالش کشیدند.
شاخصهای کلیدی خرد و عقلانیت در رویکرد رهبری آیتالله خامنهای، در مقایسه با دیگر رهبران جهان اسلام کدامند؟
حضرت آیتالله خامنهای شهید، با دشمنان امت اسلامی بر اساس درایت و خردمندی بالا برخورد کرد. او با دیگر رهبران امت اسلامی که گاهی اوقات مجبور به تسلیم شدن در برابر دشمن آمریکایی و عادیسازی روابط با این دشمن و دشمن صهیونیستی میشدند، متفاوت بود؛ شخصیتی که توانست استقلال خود و کشورش را اعلام کند و حتی در مورد توسعه برنامه هستهای ایران نیز با درایت و خردمندی فراوان برخورد کند. او همیشه تأکید میکرد که این برنامه صلحآمیز است و نمیتوان از آن برای اهداف نظامی یا غیر انسانی استفاده کرد.
ما مشاهده کردیم که رهبر شهید چگونه تا آخرین لحظه توانست ایالات متحده و غرب را که میخواستند از طریق اعمال تحریمهای اقتصادی و محاصره مانع توسعه واقعی جمهوری اسلامی ایران شوند، به چالش بکشند. او توانست توسعه یک سیستم موشکی واقعاً پیشرفته و یک سیستم دفاعی را پیش ببرد و در واقع، ایران توانسته است قدرت واقعی داشته باشد.
علاوه بر این، ایران روابط خوبی را با کشورهای منطقه بنا کرد و توانست یک محور مقاومت واقعی در برابر ایالات متحده و دشمن صهیونیستی تشکیل دهد. من معتقدم که این نقش، نشاندهنده عقلانیت و خرد والای آیتالله خامنهای شهید است. او عملاً توانسته است ایران را احیا و آن را به یک قدرت منطقهای با نفوذ قابل توجه نه تنها در سطح منطقهای، بلکه در سطح بینالمللی تبدیل کند.
تأثیر حمایت رهبر شهید انقلاب از مسئله قدس و فلسطین بر توازن قدرت منطقهای را چگونه ارزیابی میکنید؟
ما به خوبی میدانیم که آرمان فلسطین مسئله اصلی جهان اسلام و امت اسلامی است. بنابراین، حمایت حضرت آیتالله خامنهای از آرمان فلسطین و مسئله قدس به آن وزن قابل توجهی بخشید که در واقع منجر به تغییر موازنه قدرت در منطقه شده است. ما شاهد بودهایم که او چگونه از مردم فلسطین و آرمان فلسطین حمایت کرد و چگونه در این زمینه فداکاریهای بزرگی انجام داده و چگونه توانست از محور مقاومت حمایت کند.
رهبر شهید موفق شد محور مقاومت را برای دفاع از فلسطین، مقدسات اسلامی و غزه به کار گیرد. حتی در جریان نبرد «طوفان الاقصی» دیدیم که ایشان چگونه در دفاع از آرمان فلسطین و مردم فلسطین ایستادند. به تبع، تمام تحولات پس از آن نتیجه این موضع بود. این موضع حمایتی نسبت به فلسطین همان چیزی است که منجر به جنگ علیه ایران و محور مقاومت شد. من معتقدم که روح حضرت سید حسن نصرالله شهید و حضرت سید علی خامنهای شهید که در راه قدس تقدیم شدند، این دو بزرگترین هدیهای است که به فلسطین اعطا شده است.
حمایت رهبر شهید انقلاب از محور مقاومت حتی گروههای سنی مانند حماس، چه نقشی در اتحاد اسلامی ایفا کرده و چه جنبه نمادینی دارد؟
او یکی از مهمترین رهبرانی بود که صرفنظر از فرقهگرایی سنی-شیعی که دشمنان آمریکایی و صهیونیستی سعی در سوءاستفاده از آن داشتند، از گروههای مقاومت حمایت کرد. دشمنان به دنبال ایجاد اختلاف در جهان اسلام و گسترش تفرقه در میان مردم آن بودند. با این حال، این حمایت بیسابقه از گروههای مقاومت به ویژه گروههای سنی و در صدر آنها جنبش حماس، وحدت اسلامی را تا حد زیادی تقویت کرد.
در واقع، میتوانیم بگوییم که حضرت آیتالله سید علی خامنهای نه تنها برای مسلمانان شیعه، بلکه برای همه مسلمانان از جمله مسلمانان سنی که به او احترام میگذارند، به نمادی بزرگ تبدیل شده است. چنانکه مشاهده کردیم چگونه تمام جهان اسلام در سوگ شهادت این رهبر بزرگ نشستند، کسی که به مفهوم حقیقی، نقش مهمی در متحد کردن صفوف اسلامی در برابر تهدیدات آمریکایی و صهیونیستی و حملاتی که اسلام سالهاست متحمل شده است، ایفا کرد.
موفقیت در دستیابی به پیشرفت ملی، همراه با پایبندی به سیاست «نه شرقی نه غربی»، در الگوی این رهبر شهید چگونه تبیین میشود؟
شهید آیتالله علی خامنهای نقش بسیار مهمی در پیشرفت کشورش و حفظ هویت ملی ایرانی و جلوگیری از کشیده شدن آن به سمت شرق یا غرب ایفا کرد. او توانست از حاکمیت ملی حفاظت و در مواجهه با ابرقدرتها، تصمیمگیری سیاسی مستقل ایران را حفظ کند. من معتقدم که او در این زمینه نقش حیاتی ایفا کرد و او را میتوان الگویی حقیقی از استقلال ملی، توسعه واقعی و پیشرفت واقعی دانست. ایران از زمان پیروزی انقلاب اسلامی به ویژه تحت رهبری آیتالله شهید خامنهای یک نهضت و رنسانس واقعی را تجربه کرده است. منظورم این است که ایران با وجود همه مشکلات و جنگهایی که قدرتهای بینالمللی علیه آن به راه انداختند، به یک جهش توسعهای واقعی دست یافته است. بنابراین ایران با قیام واقعی، روی پای خود ایستاده و به یک قدرت منطقهای و بینالمللی قدرتمند تبدیل شده است، قدرتی که نمیتوان آن را در معادلات منطقه و جهان نادیده گرفت.
البته، این به لطف سیاستهای خردمندانه و عاقلانه رهبر شهید بوده است که بر قدرت ایران و قابلیتهای داخلی آن تمرکز کرد، بدون اینکه تحت تأثیر پروژههای خارجی، چه شرقی و چه غربی قرار گیرد.
