موسی فقیه حقانی: تشییع «رهبر شهید»؛ نقطه عطفی در تداوم سنتِ وفاداریِ تاریخی ملت ایران است
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، در نشست علمی «آیین تشییع بزرگان در تاریخ تشیع و انقلاب اسلامی؛ ابعاد، کارکردها و پیامدها»، موسی فقیه حقانی، رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر و از صاحبنظران حوزه تاریخ معاصر، به واکاوی ریشههای تاریخیِ پیوند عمیق ملت ایران با رهبران دینی و انقلابی خود پرداخت. وی با اشاره به قرار داشتن در آستانه بدرقه آقای شهید ایران، این رخداد را فراتر از یک سوگواری، یک «واقعه تمدنی» در تاریخ ایران و جهان توصیف کرد.
سنت تاریخی؛ مردم ایران چگونه با «خادمان ملت» وداع میکنند؟
فقیه حقانی با اشاره به حافظه تاریخی ملت ایران در تکریم شخصیتهای بزرگ گفت: نگاهی به تاریخ معاصر نشان میدهد که ایرانیان همواره نسبت به مصلحان، عالمان و مجاهدانِ راه استقلال، سنگ تمام گذاشتهاند. از تشییع آیتالله طالقانی و شهدای هفتم تیر و دولت، تا وداع با حاج قاسم سلیمانی، شهید رئیسی و حضرت امام(ره)؛ هرکدام نه یک مراسم ترحیم، بلکه یک نقطه عطف تاریخی بودهاند.
وی افزود: این سنت تاریخی حکایت از آن دارد که هر زمان شخصیتی با اخلاص در مسیر دین، استقلال و عزت کشور گام نهاده، مردم با حضوری کمنظیر، قدردانی خود را به نمایش گذاشتهاند. نمونه تاریخی آن، مرحوم میرزای شیرازی است که اگرچه در ایران از دنیا نرفت، اما فتوای تاریخیاش در برابر استعمار، چنان عزتی به او بخشید که در سراسر ایران، مساجد، بازارها و کاروانسراها به سوگواری برای او پرداختند. این تشییع، نه صرفاً برای مقام مرجعیت، بلکه تجلیل از «ایستادگی در برابر استعمار» بود.
تشییع؛ آوردگاهِ اعلام موضع سیاسی مردم علیه استبداد
رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر با تأکید بر کارکرد سیاسی تشییع در تاریخ ایران، دو نمونه برجسته را یادآور شد: تشییع شیخ عبدالنبی نوری در اوج قدرت رضاخان، با وجود فضای اختناق و شعارهای ضد استبدادی مردم، نشان داد که مراسم تدفین یک عالم میتواند به عرصهای برای اعلامِ مواضع اجتماعی تبدیل شود. همچنین تشییع آیتالله شیخ عبدالکریم حائری در دوران سخت کشف حجاب، بیانگر این حقیقت است که پیوند ناگسستنی مردم و مراجع، حتی در خفقانآمیزترین شرایط نیز گسستنی نیست.
فقیه حقانی همچنین به جایگاه مرحوم آیتالله بروجردی اشاره کرد و گفت: استقبال عظیم از ایشان تنها ناشی از مرجعیت نبود، بلکه بهپاس نقش بیبدیل ایشان در تثبیت حوزه علمیه و پرورش نسلی از مبارزان و عالمان بود که بعدها ستونهای مبارزه با استبداد را بنا نهادند.
تشییع رهبر شهید؛ تفاوت ماهوی در خلوص و مجاهدت
این تاریخنگار معاصر در تبیین جایگاه منحصربهفرد رهبر شهید اظهار داشت: تفاوت اصلی این شهید بزرگوار با گذشتگان، در سابقه سیوشش سال رهبریِ مدبرانه در میانِ توطئههای پیچیده و جنگهای ویرانگر است. ایشان درحالیکه جسمی جانباز و روحی خستگیناپذیر داشت، کشور را از دلِ تهدیدها به اقتدار رساند. وی با اشاره به «مکتبِ تربیتیافته» توسط رهبر شهید، تأکید کرد: ایشان نهتنها خود مجاهد بود، بلکه با سلاحِ جهادِ تبیین، جامعهای را تربیت کرد که امروز شاهدِ بعثتِ دوباره آن هستیم. این حضورِ حماسی مردم، کارِ خداست که زمینهاش توسط این ولیِ الهی فراهم شده است.
«شهادت»؛ عنصری که داغ را ابدی و انتقام را حتمی میکند.
فقیه حقانی در بخش پایانی سخنان خود با بیان اینکه «حادثه شهادت رهبر شهید تفاوتی اساسی با نمونههای پیشین دارد»، تصریح کرد: شهادت ایشان بههمراه خانواده، تداعیکننده واقعه سیدالشهدا(ع) است. داغِ شهادت، از جنسِ «ماندگاری» است و هرگز سرد نخواهد شد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ما ضمنِ پاسداشت مجاهدتهای این شهید که عمر گرانمایهاش را صرف اعتلای اسلام و استقلال ایران کرد، همچنان در انتظار منتقم اصلی هستیم. تا آن زمان، این راه با صلابت ادامه خواهد داشت؛ چراکه داغ شهادت، مطالبهگری برای انتقام را تا برچیده شدن بساط ظلم و استکبار، در رگهای جامعه زنده نگاه میدارد. شرکت در این تشییع، نه تنها عرض ارادت، بلکه بیعتی دوباره با آرمانهای این شهید در گام دوم انقلاب است.
