«ولایت اجتماعی زنان»؛ چارچوبی برای فهم پیشگامی زنان در جنگ تحمیلی سوم
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، این نخستین نشست از سلسله نشستهای علمی‑تخصصی «پیشگامی زنان در جنگ تحمیلی سوم» را با عنوان «تبلور ولایت اجتماعی زنان در جنگ تحمیلی سوم» برگزار کرد.
این نشست با حضور دکتر شهلا باقری، استاد تمام گروه علوم اجتماعی دانشگاه خوارزمی، و دبیری دکتر مهدیه محمدی عراقی، روز چهارشنبه ۲۰ خرداد برگزار شد.
در ابتدای این نشست، دکتر مهدیه محمدی عراقی با اشاره به پیام رهبر شهید به کنگره هفتهزار زن شهید، از تعبیر بدیع ایشان با عنوان «ولایت اجتماعی زنان» سخن گفت.
وی تأکید کرد که افزون بر اهمیت مفهومشناسی این تعبیر از منظر رهبر شهید و شناخت مبانی و مؤلفههای آن، پیوند این تعبیر با پیشگامی زنان در جنگ تحمیلی سوم و نیز چگونگی تجلّی این ولایت در میدان جنگ و نهضتهای خیابانی، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
از اینرو از خانم دکتر شهلا باقری در رابطه با تعریف ولایت اجتماعی زنان، شناخت مؤلفهها و شاخصهای آن، چگونگی نظریهسازی از این مفهوم با توجه به پیشگامی بیسابقه زنان در نهضت خیابانی، روششناسی تحلیل این موضوع و در نهایت آسیبشناسی آن سوال شد.
دکتر باقری در پاسخ، نخست به هسته مشترک مفهوم لغوی، اصطلاحی و جامعهشناختی «ولایت اجتماعی» اشاره کردند و آن را به معنای «همبستگی و چسبندگی عناصر اجتماعی به یکدیگر» دانستند.
وی در تحلیل ویژگیهای انسانی و جنسیتی زن برای حضور اجتماعی خاطر نشان ساخت که زنان توانایی اتصال و ایجاد پیوستگی میان عناصر اجتماعی را دارند.
به باور وی، زنان با تزریق سرمایه عاطفی خود به درون سرمایه اجتماعی و غنیسازی آن، روح همگرایی را در جامعه پدید میآورند.
در واقع، زنان در شرایط بحران با چنین کنشگری، نظمی نوین به نفع حفظ نظام و تعادل اجتماعی پدید میآورند.
دکتر باقری در تبیین مؤلفههای اجتماعی این مفهوم، به «مسئولیت اجتماعی» و «مشارکت اجتماعی» همراه با نوعی «نظارت اجتماعی» در خدمت هدایت فرهنگی جامعه اشاره کرد.
افزون بر این، وی معتقد است که نوعی عاملیت فعال، خودمختار و تکلیفمحور به نام «عاملیت فرهنگی» در درون ولایت اجتماعی وجود دارد که این روزها در جامعه جاری و ساری شده است.
به اعتقاد وی، «ولایت اجتماعی» یک چارچوب نظری است که به بازوان عملیاتی نیاز دارد؛ جهاد و امر به معروف و نهی از منکر، آن دو بازو و سازوکار عملیاتی ولایت اجتماعی به شمار میروند.
وی در ادامه به نوع خاصی از عاملیت اجتماعی در این ولایت اشاره کرد: عاملیتی همبسته، مبتنی بر تکلیف، برای تقویت ساختار اجتماعی و بازتولید و تقویت ارزشها، که به شکل شبکهای خودسازمانده، افقی و سیال بروز مییابد.
در پایان، دکتر باقری عدم شناخت صحیح و دقیق «ولایت اجتماعی زنان» و در نتیجه ناتوانی در برنامهریزی و سیاستگذاری درست در این حوزه را از مهمترین آسیبهای این بحث برشمرد.
