از مقاومت تا مدیریت منطقهای؛ افق ایران در پیام رهبر انقلاب
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، علیرضا احمدی قره زاغ پژوهشگر علوم اجتماعی در یادداشتی نوشت: دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس، تنها یادآور یک رویداد تاریخی و یادمان اخراج بیگانگان از آبهای جنوب ایران نیست؛ بلکه نماد تداوم هویت، حاکمیت و اقتدار ایران در عرصههای تاریخی، فرهنگی و ژ ئوپلیتیکی و راهبردی است. نام «خلیج فارس» نه صرفاً یک عنوان جغرافیایی، بلکه زبان تاریخ و سند هویت ملت ایران است؛ پدیدهای که در طول قرنها، همواره دغدغه مشترک ایرانیان برای حفظ عزت و استقلال ملی بوده است.در روز ملی خلیج فارس، ملت ایران نهتنها از گذشته پرافتخار خود یاد میکند، بلکه با نگاهی به آینده، بر نقش خود در ساخت نظم پایدار و بومی منطقه تأکید دارد. خلیج فارس در آستانه تحولات جدید جهانی و جنگ منطقهای آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران اسلامی،، بیش از هر زمان دیگر به صحنهای برای تبیین جایگاه ایرانِ مقتدر و هوشیار بدل شده است؛ ایرانی که امنیت و رفاه ملتهای منطقه را در سایه همکاری، نه رقابت بیگانگان، میجوید.روز ملی خلیج فارس، فرصتی است برای بازخوانی مسیر تاریخی ملت ایران در دفاع از تمامیت سرزمینی و صیانت از آبراهی که شریان حیات اقتصادی جهان است. در چنین چارچوبی، پیام اخیر رهبر انقلاب حضرت آیت الله العظمی امام سید مجتبی خامنه ای ( مد ظله) درباره خلیج فارس را میتوان تبیینی راهبردی از همین نگاه تاریخی و آیندهنگر دانست؛ پیامی که با مرور گذشته و تحلیل شرایط کنونی، افق پیشروی ایران و ملتهای منطقه را در این پهنه مهم ژئوپلیتیکی ترسیم میکند.
افق پیشروی ایران در معادله نوین خلیج فارس در این پیام مهم رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران؛ ، نه صرفاً یک پهنهی جغرافیایی، بلکه بهمثابه یک سرمایهی تمدنی، هویتی و راهبردی ترسیم میشود که سرنوشت ایران و ملتهای منطقه با آن گره خورده است. تأکید بر موهبت الهی بودن خلیج فارس، از همان ابتدا چارچوب تحلیلی متن را روشن میسازد، یعنی؛ امنیت، مدیریت و آیندهی این منطقه، امری مشروع، بومی و برخاسته از حق تاریخی ملتهای ساحلی است، نه نتیجهی مداخله قدرتهای فرامنطقهای.عبور از نظم امنیتی تحمیلی درپیام رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران ، با مرور تاریخی از تجاوزها و دخالتهای قدرتهای اروپایی و سپس آمریکا، به این جمعبندی کلیدی میرسد که : «نظم امنیتی وارداتی، نهتنها امنیتساز نبوده بلکه منبع اصلی ناامنی منطقه بوده است». شکست پروژههای نظامی اخیر آمریکا در منطقه، از نگاه پیام امام مسلمین جهان، نشانهی فرسایش جدی قدرت بازدارندگی و مشروعیت حضور بازیگران خارجی مانند آمریکای جنایتکار است. این ارزیابی، بستر فکری عبور از «امنیت وابسته» به سوی «امنیت درونزا» را فراهم میکند.ایران؛ از مقاومت تاریخی تا نقش محوری منطقهایایران در این روایت، بازیگری منفعل یا صرفاً واکنشی نیست؛ بلکه کنشگری تاریخی و فعال است که از اخراج پرتغالیها تا انقلاب اسلامی و تحولات معاصر، همواره در خط مقدم مقابله با سلطه خارجی قرار داشته است. انقلاب اسلامی بهعنوان نقطه عطف، ایران را از سطح مقاومت مقطعی به سطح طراحی راهبرد منطقهای ارتقا داده و امروز این مسیر به مرحلهی تثبیت نزدیک شده است.
تنگه هرمز؛ از اهرم فشار تا ابزار مدیریتیکی از مهمترین افقهای ترسیمشده در این پیام امید آفرین و غرور آفرین، تغییر کارکرد تنگه هرمز است. تنگه هرمز ، نه تنها ابزار تهدید نیست؛ بلکه سازوکار مدیریت، تنظیم و تضمین منافع جمعی ملتهای منطقه خواهد بود. تأکید بر قواعد حقوقی و مدیریت جدید، نشان میدهد که ایران به دنبال جایگزینی منطق «قدرت عریان» با «حکمرانی منطقهای مسئولانه» است؛ حکمرانیای که امنیت، رفاه و ثبات اقتصادی را بهصورت همزمان دنبال میکند.همسرنوشتی منطقهای و طرد بیگانگانروح این پیام وحدت بخش؛ بهروشنی بر مفهوم «همسرنوشتی ملتهای خلیج فارس» تکیه میکند. این نگاه، افق آینده را نه در تقابل کشورهای منطقه با یکدیگر، بلکه در همگرایی منطقهای و حذف بازیگران مداخلهگر فرامنطقهای تعریف میکند. در این چارچوب، حضور بیگانگان نه یک ضرورت امنیتی، بلکه مانعی برای پیشرفت و آرامش منطقه معرفی میشود.سرمایه ملی؛ پشتوانه افق آیندهافق پیشروی ایران بدون اتکا به ظرفیتهای درونی قابل تحقق نیست. پیام با برجستهسازی توانمندیهای انسانی، علمی، صنعتی و فناوری_ از فناوریهای نوین تا توان دفاعی_ تصویری از ایرانِ برخوردار از سرمایهی ملی خودآگاه ارائه میدهد؛ ملتی که همانگونه که از مرزهای جغرافیایی خود پاسداری میکند، از داراییهای علمی و راهبردیاش نیز محافظت خواهد کرد.
بنا بر این؛ افق ترسیمشده در این پیام راهبردی و کلیدی، افق گذار از « نظم امنیتی بیگانهمحور» به« نظم منطقهای بومی» است؛ نظمی که در آن ایران، نه بهعنوان تهدید، بلکه بهعنوان لنگر ثبات، امنیت و پیشرفت خلیج فارس ایفای نقش میکند. آیندهای که در آن خلیج فارس، از میدان رقابت قدرتهای خارجی، به عرصه همکاری ملتهای منطقه بدل میشود؛ آیندهای که ایران خود را برای شکلدهی فعال به آن آماده میبیند.
